Persoonlijk schrijven is niet alleen schrijven over je eigen leven, maar ook je eigen stem gebruiken.

Of het nu Youp van ’t Hek is of Aaf: een goede columnist herken je meteen aan zijn eigen toon. Schmierend en zuur bij de een, klunzig of hilarisch bij de ander.

De toon is bijna net zo’n belangrijk handelsmerk als de onderwerpen waar ze over schrijven. De een biedt cayennepeper, de andere juist citroen.

Als je persoonlijk wilt schrijven – in columns, blogs of journalistieke artikelen – moet je als verteller je stem laten klinken. Dat betekent dat je jezelf laat zien. Alleen dan ben je herkenbaar en toegankelijk.

Maar hoe doe je dat dan?

De meest indrukwekkende woorden die ik daarover gehoord heb, zijn afkomstig van Lane DeGregory, een journaliste bij de grootste krant van Florida: Tampa Bay Times. Ze schrijft bij voorkeur verhalen over mensen aan de onderkant van de samenleving en won in 2009 de Pulitzer Prize voor haar verhaal over een zwaar verwaarloosd meisje.

Ze heeft daarvoor een bijzonder talent ontwikkeld om persoonlijke verhalen op te diepen. Verhalen die ze ook op een eigen manier aan haar lezers vertelt: niet objectiverend, maar inlevend. Ze geeft kleur en smaak aan de mensen die ze portretteert.

Excuses om je eigen stem te verhullen

Veel schrijvers verschuilen zich achter onpersoonlijk taalgebruik. Jammer, vindt Lane. Journalisten verhullen zich achter news speak en de toon van objectiviteit.

Andere schrijvers kunnen er ook wat van: notaschrijvers verschuilen zich achter omslachtige nietszeggendheid, zakelijke bloggers achter overdreven verkoopenthousiasme.

Daar hebben we allerlei excuses voor.

Gebrek aan tijd is er zo een, maar ook een gebrek aan zelfvertrouwen. We denken dat we ‘objectief’ moeten zijn (hoewel echte objectiviteit helemaal niet bestaat). Of we voelen ons veiliger als we afstandelijke woorden gebruiken.

Jammer, want daarmee missen we de kans om een verbinding aan te gaan met de lezer. Met je eigen stem laat je zien dat je een mens bent, net als ieder ander.

Hoe vind je je eigen stem?

Lane adviseerde om naar de stemmen in je eigen hoofd te luisteren:

  • Trek je terug en zoek de stilte.
  • Observeer je eigen gedachten en geef er woorden aan.
  • Schrijf in de douche (daar zijn speciale watervaste notitieboekjes voor!).
  • Noteer twijfels, zijpaadjes, probeersels.
  • Probeer diverse invalshoeken uit en maak later een keuze.

Een stem kun je niet uitvinden.

Je kunt ook niet iemands anders stem imiteren. Het ontwikkelen van een sterke eigen stem vraagt daarom om zelfonderzoek. Wie ben ik? Waarom schrijf ik? Wat wil ik overbrengen?

Als dat allemaal niet helpt, heeft Lane nog een truc: schrijf je hele verhaal in de eerste persoon en haal dan alle ‘ikken’ er weer uit.

Luister naar je eigen geluid

Je eigen stem lijkt sterk op de manier waarop je zelf praat.

Lees daarom je eigen verhalen hardop voor, zodat je hoort hoe jij verhalen vertelt. Klopt het? Klinkt het echt? Zou ik het op die manier ook aan een bekende vertellen?

Lane DeGregory spreekt zelf ontwapenend en oprecht. Kijk maar op het volgende fragment (gemaakt door de organisatoren van het congres narratieve journalistiek), over het opdiepen van verhalen. Schuif aan bij interviewkandidaten aan de keukentafel om verhalen op te diepen, adviseert ze. Ga samen met de hond wandelen.

Ik vind haar hartveroverend. Veel vanille, geen cayennepeper of citroen.

Geen wonder dat haar gesprekspartners haar veel vertellen hebben.

Lane DeGregory was te gast op de derde Conferentie Verhalende Journalistiek in mei 2013 in Amsterdam. Op deze conferentie presenteerde ze bovenstaande tips.

Meer inspiratie

Meer weten over de bijzondere kracht van verhalen en hoe jij dat toepast in je (schrijf-)werk? Vraag nu het gratis e-book Zeven manieren om succes te boeken met verhalen aan. Je ontvangt dan ook iedere twee weken de meest recente blogartikelen in je inbox.

Je kunt je op ieder moment gemakkelijk weer afmelden. Natuurlijk is je privacy gewaarborgd en wordt je e-mailadres niet doorgegeven aan anderen.

Print Friendly, PDF & Email

Je vindt dit misschien ook leuk

8 Reacties

  • Brigit Kooijman april 23, 2013  

    Mooi verslag van #DCVJ-bijdrage die er ook voor mij bovenuit stak, die van @LanedeGregory.

  • Suzanne Geurts april 23, 2013  

    Hoe je als journalist en (tekst)schrijver je eigen, vertellende toon ontdekt. Praktische tips van @sigridvaniersel

  • Brigitte van Elburg april 23, 2013  

    Hoi Sigrid,
    Wat leuk en toepasselijk om je blog te lezen net nu ik een weekje in Florida ben, vlakbij Tampa, de thuishaven van Lane Degregory. De verhalen van de mensen hier worden vooral bepaald door hun postcode en het aantal vierkante meters van hun huis. Mooi en inspirerend dat Lane het vooral zoekt bij de mensen van de postcodes waar gewoonlijk alleen de politie langkomt. En dank je wel voor je tips!

  • Petra Messelink april 23, 2013  

    Boeiende blog. Mijn retrowoord schmierend zit erin! Misschien moet ik het terugtrekken šŸ˜‰

  • Femke april 24, 2013  

    Mooi!!! En helemaal mee eens: verreweg de beste bijdrage šŸ˜‰

  • Eric van der Steen januari 14, 2014  

    Mooi artikel Sigrid.Het verhaal van het zwaar verwaarloosde meisje gelezen, heartbreaking !
    Bedankt !!