De ideale hoofdpersonen voor je verhaal

Let op mensen die zich niet netjes aan de regels houden

Aardige mensen met gezond verstand brengen niet de beste verhalen voort. “Dat zijn alleen maar goede ex-echtgenoten”, moet Isabel Allende ooit gezegd hebben. De ideale hoofdpersonen in verhalen zijn mensen waar iets aan mankeert of die zich niet aan de regels houden.

Wat hebben Thomas Pikety, Edward Snowden en Elon Musk met elkaar gemeen? Ze denken anders dan anderen. Ze liggen met hun omgeving overhoop. Of ze hebben complexe persoonlijkheden.

In uiteenlopende verhalen zijn dit soort mensen de ideale hoofdpersonen. Ze verzetten bakens, ze zetten trends en ze blinken uit in dwarsdenken.

In verhalenbiotopen wemelt het van de interessante types. Je kunt bijvoorbeeld de volgende karakters tegen het lijf lopen:

 

1. Het buitenbeentje

Een verhaal over iets groots begint meestal niet bij mensen die zich netjes aan de regels houden. Dissidenten, avonturiers en buitenbeentjes zijn veel interessantere personages. Ze staan buiten de gevestigde orde, nemen risico’s en schudden de boel grondig op.

Dat is niet altijd succesvol en niet alle buitenbeentjes groeien uit tot aanbiddelijke helden. En ideale schoonzonen zijn ze al helemaal niet.

Maar boegbeelden van vernieuwende organisaties zijn wél vaak mensen die buiten de gevestigde orde denken. Denk bijvoorbeeld aan Elon Musk, Steve Jobs en Reed Hastings. Maar ook Frits Goldschmeding, die met de oprichting van uitzendbureau Randstad een compleet nieuwe bedrijfstak creëerde.

Buitenbeentjes doen het daarom ook geweldig als hoofdfiguren in boeken en films. Let dus goed op als zo’n dwarsdenker je pad kruist!

Geen mijnwerker

Marcia Luyten beschrijft in haar boek Het Geluk van Limburg de geschiedenis van de mijnindustrie en hoe de hele maatschappij gericht was op de instandhouding daarvan. Als hoofdpersoon koos zij niet voor een mijnwerker, maar juist voor een jongen die aan dat lot weet te ontsnappen: de latere zanger en cabaretier Jack Vinders.

Juist door haar keuze voor iemand die niet het gebruikelijke pad volgt, kon Luyten het contrast tekenen met het strakke keurslijf, waarin de hele gemeenschap zich bevond.

2. De rebel

Rebellen zijn doorgaans niet geliefd bij hun tijdgenoten. Ze bevechten de gevestigde orde en volgen totaal andere gedachtesporen.

Albert Einstein maakte zich bijvoorbeeld niet geliefd in de academische wereld toen hij zijn relativiteitstheorie presenteerde. James Dyson was een buitenbeentje toen hij zijn stofzuiger ontwierp zonder zak.

Astrid Lindgren kreeg in haar eigen tijd bijzonder weinig waardering voor haar boeken over Pippi, die als schandelijk en opruiend gezien werden. De eigenzinnige, brutale en grappige Pippi leek in niets op de brave hoofdpersonen uit de überdegelijke kinderliteratuur van die tijd.

Nu vinden we de boeken van Lindgren juist fris en vernieuwend. Pas later bleek dat Lindgren en andere rebellen trendsetters zijn geweest voor baanbrekende ideeën. Als dwarse denkers surfden ze juist ver vooruit op de tijdgeest.

Maar ja, dat is wel achteraf.

3. De underdog

Underdogs doen het ook fijn als hoofdpersoon. We vinden underdogs al snel sympathiek, omdat we een zwak hebben voor mensen die succes niet op een presenteerblaadje aangereikt krijgen. Underdogs hebben simpelweg de gunfactor.

We koesteren bovendien een onbewust verlangen dat onmogelijke dingen toch mogelijk worden. Het toont aan dat natuurwetten mogelijk toch niet kloppen. Hun strijd is intrigerend, want er staat iets op het spel. En daardoor leven we gemakkelijk mee.

Als de underdog verliest is dat niet zo erg. Daar ging je immers toch al van uit! Maar als hij onverhoopt toch wint, levert die verrassing de lezer of kijker een extra dosis gelukshormonen op.

4. De sociale stijger

De kalligraaf

Nicolas Ouchenir werd geboren in een achterstandswijk in Parijs in een Algerijns-Frans gezin. Het zag ernaar uit dat hij nooit de wijk zou verlaten, waar hij samen met vrienden viaducten en muren met graffiti bedekte.

Hij ging experimenteren met kalligrafie en vond zijn eigen alfabetten uit.

Nu is hij een beroemde kalligraaf, die in de mode- en kunstwereld op handen gedragen wordt. In het seizoen van de modeshows schrijft hij namens de grote modemerken in Parijs meer duizenden persoonlijke uitnodigingen en bedankbriefjes voor allerlei beroemdheden.

Dit verhaal herkennen we meteen als de klassieke basisplot van rags to riches. Alle varianten op ‘van krantenjongen tot miljonair’ fascineren ons enorm.

Om dezelfde redenen koesteren we een bijzondere bewondering voor selfmade ondernemers, kunstenaars of voetballers. Het zijn verschoppelingen die hun school of studie niet afmaken maar ondertussen wel gestaag opklimmen tot miljonair, zoals oprichter Attilay Uslu van Corenzon, Johan Cruyff of Pieter Zwart van Cool Blue.

Ideale hoofdpersonen dus.

5. De overstapper

Een verhuizing, een dreigend ontslag of een carrièreswitch? Bij mensen die voor een grote verandering staan in hun leven, staat bij automatisch iets op het spel.

Het verhaal wat daarna volgt is uitdagend en spannend. Het zijn ook ingrediënten voor populaire tv-formats, zoals in het programma Ik Vertrek (verhuizing) of Vier handen op een buik (komst van een baby).

Veranderen is eng. Verhuizen bijvoorbeeld, van opleiding wisselen of in een ander land gaan wonen. Het leidt tot onzekerheid, opwinding of stress.

Veranderingen zijn dus goede leveranciers voor verhalen. Zo’n verhaal is een soort ritueel dat de spanning in goede banen leidt. Een verhaal over iemand die de verandering heeft aangedurfd is bovendien vaak een aanmoediging voor onszelf om eveneens een stap te zetten buiten ons vertrouwde kringetje. Zie je wel, het kan, zeggen we eigenlijk tegen onszelf.

Je kunt bij het vertellen van een verhaal over een overstapper natuurlijk ook terugblikken na een ingrijpende gebeurtenis, een crisis of een onverwachte verandering: dat zijn eveneens spannende momenten die interessante verhalen opleveren.

Het besluit

De 21-jarige Lisette wilde stoppen met haar studie, maar durfde de knoop niet door te hakken. Ze worstelde er enorm mee en bracht uiteindelijk een bezoek aan de studentenpsycholoog.

Bij dat bezoek vertelde ze honderduit over haar moeder, niet over haar studie. De psycholoog nam alle tijd om naar haar te luisteren. Jij weet best wat je wilt, zei hij na afloop.

Lisette voelde dat hij gelijk had. Ze stapte naar haar ouders en kondigde aan dat ze ging stoppen met haar studie. Ze ging iets doen dat beter bij haar paste, vertelde ze haar ouders.

Het was de eerste keer dat ze haar verantwoording nam over haar eigen leven en iets anders dacht dan haar ouders wilden. Het was het moment dat ze echt volwassen werd.

Wat kun jij hiermee voor je eigen verhalen?

Je hebt je hoofdpersonen waarschijnlijk niet altijd voor het kiezen als je met verhalen werkt.

Maar kun je hierin sturen? Kies dan mensen die tegen de gevestigde orde ingaan. Zij hebben iets gezien wat anderen nog niet zien.

Of kies voor mensen die met een life-event te maken hebben: een nieuwe baan of het verlies daarvan, een verandering in de gezinssamenstelling, een zware operatie. Ga vlak voor zo’n ingrijpende verandering bij je hoofdpersonen op bezoek. Welke angsten en twijfels zijn er? Waar moet iemand doorheen? En volg hoe het verhaal daarna verder gaat.

De meest interessante verhalen gaan over gedoe, strubbelingen en spanningen in het leven van van je hoofdpersoon, en daarmee ook in dat van je lezer. We voeren allemaal voortdurend strijd om ons aan te passen aan telkens nieuwe omstandigheden.

Misschien staat je lezer ook aan de vooravond van zo’n verandering en durft hij nog niet. Op een dieper (en vaak onbewust) niveau zeggen verhalen dan tegen hem of haar: het wordt tijd dat jij ook de stap zet. En zo kan het vervolgens met je verder gaan.

Laat daarom in je verhaal zien wat er gebeurt. Is je hoofdpersoon bestand tegen de crisis? Laat hij of zij veerkracht zien? Wat zijn de levenslessen die hieruit gedeeld kunnen worden? Allemaal goud voor verhalenvangers.

 

Succes!


 
 
 
 

Heb jij zelf om een bepaalde reden je hoofdpersoon gekozen in een verhaal? Laat het me weten in het reactieveld onder dit artikel. Ik lees alle reacties en natuurlijk ook jouw reactie!

 

Over Sigrid

Ik ben een verhalenmaker met een journalistieke achtergrond, die de kracht van storytelling en creatief denken aan elkaar knoopt. Als bedenker en uitvoerder van verhaalconcepten help ik publieke organisaties en maatschappelijke instellingen om mensen te raken en in beweging te brengen.

Over de toepassing van verhaaltechnieken in teksten schreef ik het boek Toverballen voor het Brein.
Ook schreef ik met Marenthe de Bruijne het boek Lenig Denken (over creatieve denktechnieken)

 

Print Friendly, PDF & Email

Je vindt dit misschien ook leuk