Welke kanten van het verhaal belicht je liever niet?

Ben jij van de stellige overtuigingen of onderzoek je meerdere kanten? En welke kanten van het verhaal belicht je liever niet?

Het is voldoende om je vraagstuk vanuit één perspectief te bekijken.

Of toch niet?

Oud-zwemleraar Benno L. werd in 2011 veroordeeld voor ontucht met tientallen kinderen. Na het uitzitten van zijn straf kon hij nergens gaan wonen. Als pedofiel bleef hij verdacht: wie ooit aan kinderen gezeten heeft, zal dat altijd blijven doen.

Toen bekend werd dat Benno in Leiden zou gaan wonen, brak er een ongekend felle bewonersopstand uit.

Actualiteitenprogramma Brandpunt toonde onlangs de andere kant van Benno’s verhaal. We zagen een opgejaagde man, die in Duitsland een nieuw bestaan probeert op te bouwen.

Maar ook een man die vooral met zichzelf worstelde. “Met de ervaringen die ik heb opgedaan probeer ik iets terug te doen voor de maatschappij”, zei hij in de uitzending. “Door mijn verhaal te vertellen kan ik misschien anderen helpen en seksueel misbruik voorkomen.”

Bijzonder was dat hij gewoon volledig in beeld verscheen om zijn verhaal te doen. Dat alleen al maakt hem dapper. Zijn daden zijn niet goed te praten, maar na deze beelden keek ik toch met andere ogen naar Benno L.

 
 

Iedereen bepaalt zelf wat ‘waar’ is

Verschillende betrokkenen vertellen nooit dezelfde verhalen. Het sprookje van Roodkapje is compleet anders als de wolf het verhaal vertelt. Iedereen bepaalt zelf welk deel van de werkelijkheid ‘waar’ is.

Daarmee kunnen verhalen vanuit één perspectief bijzonder verraderlijk zijn.

Manipulatief zelfs.

Hoor je een eenzijdig belicht verhaal? Dan zou je altijd moeten denken: wat is er nog meer? Wat is de andere kant? Wat wordt er niet verteld?

Zes denkhoeden van De Bono

Een hulpmiddel daarvoor zijn de zes denkhoeden van creativiteitsgoeroe Edward De Bono.

Daarbij zet je een van de denkbeeldige denkhoeden op om vanuit dat perspectief je vraagstuk te onderzoeken.

  • feitelijk denken (witte denkhoed)
  • emotioneel denken (rood)
  • objectief denken over voordelen (geel)
  • objectief denken over nadelen (zwart)
  • creatief denken (groen)
  • overzichtsdenken (blauw)

Je bent zelf de regisseur en kiest dus zelf welke denkhoed je opzet of welke denkhoeden je combineert. Op die manier kun je niet alleen vraagstukken losdenken, maar ook verhalen.

Andere perspectieven zijn namelijk waardevol. Ze kunnen je belangrijke informatie en inzichten geven, die jouw werkelijkheid anders inkleuren of van diepte voorzien.

Welke verhalen vertel jij jezelf?

Je kunt de verhalen om je heen op die manier bestuderen en onderzoeken, maar ook de verhalen die je jezelf vertelt. Marcel van der Pol geeft daarvoor interessante aanknopingspunten in zijn boek Zelfregie 3.3 – Wie durft te dwalen vindt nieuwe wegen. Jouw beleving van de werkelijkheid is direct terug te horen aan de draai die je het verhaal geeft, zegt Van der Pol.

Kortom: je kunt wel een kern halen uit een verhaal, maar gebeurtenissen, observaties of herinneringen zijn altijd veranderlijk en veelzijdig. Dat vraagt om het gebruik van meerdere perspectieven. Ook de kant van het verhaal die jij misschien liever niet belicht, verdient aandacht.

De werkelijkheid is te complex om in oneliners te vatten. Gelukkig maar.

Boekgegevens:
Marcel van der Pol, Zelfregie 3.3 – wie durft te verdwalen vindt nieuwe wegen. Uitgave Kiridwen, 2015

 

Over Sigrid

Sigrid van Iersel is een verhalenmaker met een journalistieke achtergrond, die de kracht van storytelling en creatief denken aan elkaar knoopt. Als bedenker en uitvoerder van verhaalconcepten helpt ze publieke organisaties en maatschappelijke instellingen om mensen te raken en in beweging te brengen bij veranderingen. Ze is (mede-)auteur van het boek Lenig Denken (over creatieve denktechnieken) en Toverballen voor het Brein (over het gebruik van de kracht van verhalen in teksten).

You may also like