Hoe kom je aan een goede metafoor? Met veel voorbeelden

Inspiratie voor prikkelende beeldspraak

‘De burger centraal’ of ‘klantgerichter werken’: weinig inspirerende doelstellingen van organisaties. Een metafoor is vaak duidelijker en zet aan tot meer creativiteit. Hoe kom je aan een goede metafoor voor verhalen?

Een goede metafoor is een vorm van beeldspraak, waarbij je een (abstracte) situatie vergelijkt met een beeld of een verhaal. Dat werkt niet alleen een stuk makkelijker in het overbrengen van de betekenis, maar je doorbreekt hiermee ook bestaande denkpatronen.

Je lezers krijgen een nieuwe blik op het vraagstuk. Omdat ze het op een andere manier bekijken, komen ze ook tot andere gedachten en vaak ook tot diepere inzichten.

Wanneer je het beeldend maakt, vang je onmiddellijk de aandacht van het brein.

Dat kan op allerlei manieren de creativiteit weer aanwakkeren. Door vanuit een ander perspectief te kijken kom je tot andere woorden en en misschien ook wel andere daden.

Enkele voorbeelden:

  • Een klein vonkje van enthousiasme werd een enorme bosbrand met internationale ambities.
  • Hij heeft geen gat maar een krater in zijn hand.
  • Je wilde een ladder opklimmen, maar elke keer zette je hem tegen een verkeerde muur.

Een goede metafoor is verrassend en meteen duidelijk. Je verbindt iets nieuws aan wat de lezer al kent. Voordat je lezer afhaakt over die nieuwe onbekende kwestie heb jij zijn aandacht al gevangen.

Lezers onthouden beelden gemakkelijker dan woorden. Dat gebeurt helemaal als de metafoor een emotioneel beeld oproept: vuurzee, knuffelcontact, bloeddrukverhoger.

Daarnaast helpen goede metaforen ook om een boodschap inspirerender en beter deelbaar te maken. Teksten, films en ander materiaal worden er vaak een stuk vrolijker en speelser van.

Maar hoe kom je dan aan zo’n goede metafoor?

Je komt een geschikte metafoor op het spoor met een minibrainstorm.

  • Zoek bijvoorbeeld tien woorden die bij jouw thema of ambitie passen. Denk aan je lievelingskleur, je favoriete dier, sport, geboorteplek, etc.
  • Zijn die woorden te koppelen aan iets uit je werk?
  • Past ergens een anekdote of voorbeeld bij? Wat roepen de woorden voor beelden op? Gebruik deze details om je metafoor in te kleuren.
  • Ken je een verhaal dat voor iets groters staat?

De uitwerking van je metafoor moet kloppen. Tot in de puntjes.

Let erop dat je metafoor in alle details klopt bij wat je over wilt brengen. Zo niet, dan sla je de plank alsnog mis.

Enkele goede voorbeelden:

We hebben allemaal onze blinde vlekken. Hoe ziet jouw dodehoekspiegel eruit?

Elk punt in de geschiedenis is een kruispunt. Er leidt een weg naar het verleden en er gaan vele wegen naar de toekomst.

Beperk je tot één metafoor, want anders wordt het voor je lezer te verwarrend. En verwarring stichten, dat wil je juist met de inzet van metaforen voorkomen!

Put metaforen uit bestaande voorbeelden.

Je kunt royaal putten uit bestaande voorbeelden, want er zijn metaforen die in bepaalde situaties altijd van pas komen.

Zo is de reis een veelgebruikte metafoor om een proces in beelden te vatten. Ontwikkelingen zijn te vergelijken met alles wat groeit en bloeit. Een strategie kun je vergelijken met schaken.

Om menselijk gedrag te duiden kunnen we heel vaak vergelijkingen vinden bij dieren. En zakendoen is handig te verbeelden met begrippen uit de oorlogsvoering (ja dat klinkt wat eigenaardig, maar er zijn veel overeenkomsten.)

Hierbij enkele voorbeelden voor een goede metafoor:

# Een proces is een reis

    • De verkeerde afslag
    • Mijlpalen
    • Ongebaande paden
    • Navigeren
    • Nieuwe koers
    • Reisgenoten
    • De aankomst
    • Het schip dat uitvaart en weer terugkeert in de veilige haven

# Een ontwikkeling is groei

    • Laaghangend fruit
    • Zaadjes planten
    • Onkruid wieden
    • Water geven
    • Snoeien
    • Tot bloei brengen
    • Eerst zaaien, dan oogsten

# Zaken doen is oorlogsvoering

    • Campagne voeren
    • Voor de troepen staan
    • Marktaandeel veroveren
    • In de vuurlinie
    • Frontsoldaten

# Gedrag vind je bij dieren

    • Vogelzwermen
    • Zwarte schapen
    • Makke schapen
    • Trouw als een hond

# Obstakels zijn vaak te vinden in sprookjes en mythen

    • De grote boze wolf
    • De zevenkoppige draak
    • De minotauros
    • De langdurige zwerftocht van Odysseus

# Een zware activiteit is bergbeklimmen

    • Basiskamp
    • Expeditie
    • De top halen
    • De afdaling

# Een verbetertraject als een verbouwing

    • Alleen de plinten moeten er nog op
    • De fundering klopt niet

Maak je eigen metaforen.

Het mooist is om je eigen metaforen te creëren. Metaforen kunnen namelijk gemakkelijk clichés worden: paadjes die zo vaak belopen zijn dat ze uitgesleten zijn geraakt (en dat is een cliché over een cliché!). Dan missen ze hun verfrissende werking.

Een nieuwe metafoor vindt je het gemakkelijkst in je eigen leven. Je bent bijvoorbeeld helemaal verslingerd aan tango-dansen. Dan is die dans zelf misschien wel een prachtig beeld om de kern van je werk mee te raken.

Spreker en auteur Jaap Bressers bedacht een prachtige metafoor die rechtstreeks afkomstig was uit zijn eigen leven: Carlosmomentjes.

Een goede metafoor inspireert.

Zoals een mooie uitspraak die ik laatst van bergbeklimmer Katja Staartjes hoorde in de podcast van Ben Tiggelaar. Daarin trok ze deze vergelijking, die moeiteloos een metafoor kan zijn voor samenwerking aan een groot riskant project:

“Op de top van de berg ben je pas op de helft. Op de terugweg zijn de meeste ongelukken. Je bent kapot als je af gaat dalen. Daarom moet je bij de beklimming altijd zorgen dat je voldoende energie overhebt voor de terugkeer. Pas je als je veilig beneden bent, is de beklimming geslaagd.”

Zo zijn er voor heel wat situaties in organisaties een goede metafoor te vinden die slim is én tot de verbeelding spreekt.

Succes!

 

Sigrid

 

 

 


Vaker dit soort stukken lezen?

Meld je dan aan voor mijn Verhaalvriendenmail. Drie keer per week ontvang je heerlijke eye-openers rondom verhalen, creatief denken en doelen bereiken.

 

Vul hier je gegevens in:

Met je inschrijving ga je akkoord met de gegevensverwerking volgens deze privacyverklaring.

 

 

 

 

Over Sigrid

Verhalenmaker | Storytelling Coach | Creatieve Gids | Auteur | Conceptontwikkelaar 

De verhalen over onszelf en de wereld beïnvloeden hoe we kijken naar onze eigen mogelijkheden.

Denk jij in problemen of in mogelijkheden? We kunnen zelf kiezen.

Je verhaal veranderen is de eerste stap in de richting van je gewenste toekomst.

Als storytellingexpert en creatieve consultant help ik je om de verhalen te vinden die jou laten floreren en mensen in beweging te brengen. Ook help ik je om deze verhalen tot leven te wekken en te verspreiden.

Meer weten? Laat je hier inspireren!

 

 

You may also like